Zoeken
 
Print | Verstuur e-mail

SLE

8 kortlopende onderzoeken naar systemische lupus erythematodes (SLE)

De relatie tussen SLE en een veel voorkomend herpes virus 
Met welke fase van de ziekte SLE heeft het EBV-virus te maken? Dat is de kernvraag van het onderzoek onder leiding van dr. Michiel Pegtel van het VUmc in Amsterdam.

Het Epstein Barr Virus (EBV) is een herpesvirus dat onder meer de ziekte van Pfeiffer veroorzaakt. Het is ook betrokken bij het ontstaan van de ziekte systemische lupus erythematosus (SLE). Maar hoe en wanneer is niet duidelijk.
 
Uit vooronderzoek is gebleken dat door het virus geïnfecteerde cellen kleine blaasjes (exosomen) uitscheiden. Die komen in het bloed en aangetaste organen van SLE-patiënten terecht en veroorzaken vaak ontstekingen. De onderzoeker gaat vaststellen of de ontregeling van het EBV virus bij SLE vooraf gaat aan, gelijk loopt met, of een gevolg is van het verloop van SLE. Met de resultaten van dit onderzoek kan de behandeling meer op de individuele patiënt worden afgestemd. En de diagnose eenvoudiger gesteld.

SLE is een auto-immuunziekte die huid, gewrichten en interne organen kan aantasten zoals nieren en longen. SLE wordt onderscheiden van andere varianten van lupus erythematodes die tot de huid beperkt blijven.

Dr. Michiel Pegtel is onderzoeker bij de afdeling pathologie van het VU medisch centrum in Amsterdam.

Titel onderzoek: Circulating microvesicles containing inflammatory viral RNA (EBER1) as indicators of SLE activity and renal involvement
Projectleider: Dr. D.M.Pegtel
Universiteit: VUmc Amsterdam
Verwachte looptijd: 2014-2018

Experimenten met een eiwit bij SLE
Bruton's tyrosine kinase (Btk) is een eiwit dat de werking van B cellen beïnvloedt. Recent onderzoek in het laboratorium van prof. dr Rudi Hendriks van het Erasmus MC Rotterdam liet zien dat patiënten met systemische lupus erythematosus (SLE) meer van dit eiwit in hun B cellen hebben dan gezonde mensen. In dit project gaat prof. Hendriks onderzoeken wat die toename precies betekent. Daarnaast zal hij gaan testen of recent ontwikkelde Btk-remmers een basis zouden kunnen vormen voor een nieuw medicijn tegen SLE.

B-cellen zijn een van de vele soorten afweercellen in ons lichaam en ze zijn verantwoordelijk voor de aanmaak van antistoffen. In de B cellen van gezonde mensen zit het eiwit Btk ook, maar dus in mindere mate dan bij mensen met SLE.

Het is opmerkelijk dat een van de moderne reumamedicijnen, B-cel remmers,  niet werkt bij SLE patiënten. Misschien zou het beter zijn om Btk remmers te gebruiken bij SLE, vermoedt Prof. Hendriks. Aan het einde van dit onderzoek weten we, of zijn vermoeden juist is. Maar ook weten we dan of Btk mogelijk een rol speelt bij andere auto-immuunziekten, zoals reumatoïde artritis en het syndroom van Sjögren.

SLE is een auto-immuunziekte die huid, gewrichten en interne organen kan aantasten zoals nieren en longen. SLE wordt onderscheiden van andere varianten van lupus erythematodes die tot de huid beperkt blijven.

Prof. dr. Rudi Hendriks is hoofd van het experimentele onderzoekslaboratorium bij de afdeling longziekten van het Erasmus MC te Rotterdam. Zijn onderzoek centreert zich op de rol van B en T lymfocyten bij auto-immuunziekten.

Titel onderzoek: Btk signaling in the pathogenesis of rheumatoid diseases: a new therapeutic entity
Projectleider: Prof. dr. Rudi Hendriks
Universiteit: ErasmusMC Rotterdam
Verwachte looptijd: 2014-2017

 

Een beter vangnet tegen SLE
In het laboratorium van prof. dr. Linde Meyaard is een aantal jaren geleden een lichaamseiwit ontdekt waarvan men hoopt dat het de ziekte SLE kan afremmen. In dit onderzoek wordt getest of het mogelijk zal zijn om met dit eiwit een nieuwe behandeling te ontwikkelen.

Spinnen bouwen een web om vliegjes mee te vangen. Afweercellen met de naam neutrofielen doen zoiets dergelijks in ons lichaam. Door de inhoud van hun cel, inclusief het DNA, uit te spugen, bouwen zij een vangnet waarin zij ziekteverwekkers vangen. Neutrofielen zijn de meest voorkomende afweercellen in ons lichaam.

Bij de ziekte SLE doen de neutrofielen hun werk erg slordig. Ze bouwen zo veel vangnetten dat het lichaam heel sterk op die vangnetten reageert en er een ontsteking ontstaat.

Het eiwit (SIRL-1) dat dr. Linde Meyaard gaat onderzoeken, kan de vorming van de vangnetten tegengaan. Het eiwit is een zogenaamde receptor. De receptor die dr. Linde Meyaard onderzoekt kan signalen van buiten een cel doorgeven en daarmee de cel afremmen. Verder is er van dit eiwit nog niet zo veel bekend. Het is dus ook niet zeker of het de ziekte SLE daadwerkelijk zal kunnen helpen afremmen.

SLE is een auto-immuunziekte die vaak bij jong-volwassen vrouwen voorkomt en die huid, gewrichten en interne organen zoals de longen, het hart of de nieren kan aantasten. De oorzaak van SLE in niet bekend en de behandeling is moeilijk.

Prof. dr. Linde Meyaard is hoogleraar immunoregulatie aan het UMC Utrecht. Zij zal dit project uitvoeren samen met prof. dr. Timothy Radstake en dr. Ruth Fritsch, twee arts-onderzoekers met specialistische kennis op het gebied van SLE en immunologie.

Titel: Disrupting the pathogenic loop in SLE: inhibition of netosis by SIRL-1 agonists
Projectleider: Prof. dr. Linde Meyaard
Universiteit: UMC Utrecht
Verwachte looptijd: 2013-2017


Als de kwaliteitscontrole achterwege blijft 
Zijn overactieve dendritische cellen de oorzaak van de productie van antilichamen tegen het eigen lichaam? Waardoor ziektes als reumatoïde artritis(RA) en lupus erythematodes (SLE) een kans krijgen? Is het mogelijk om deze overactieve cellen af te remmen? Deze vragen zal dr. Mirjam Kool van het Erasmus MC te Rotterdam beantwoorden in dit onderzoek.

Dendritische cellen zijn de dirigenten van het afweersysteem. Zij bepalen wat de reactie van andere afweercellen zal zijn. Zoals die van lymfocyten. Lymfocyten zijn cellen die heel goed zijn in het reageren op ziektekiemen, zoals virussen, die ons lichaam binnendringen.

Bij sommige mensen staan de dirigenten overactief te zwaaien, waardoor het hele orkest (het immuunsysteem) verkeerd wordt aangestuurd. De verschillende instrumenten luisteren niet meer naar elkaar en staan maar wat te tetteren. Het orkest klinkt vals: ziektes zoals SLE en reumatoïde artritis kunnen hier het gevolg van zijn.

Dr. Mirjam Kool zal in het laboratorium nagaan hoe de dendritische cellen de lymfocyten aansturen. Doen zij dat direct? Of zijn daar weer andere cellen voor nodig en welke dan? Zij zal vooral letten op de rol van de B-lymfocyten, afweercellen die normaal gesproken niet direct door de dendritische cellen worden aangestuurd. Kool vermoedt dat overactieve dendritische cellen dat wel doen.

De dirigent zet dus als het ware instrumenten aan in het orkest die daar niet thuishoren. En dat is gevaarlijk omdat er dan een grote kans bestaat dat er geen kwaliteitscontrole meer plaats zal vinden op de antilichamen die een B-lymfocyt produceert. En zonder kwaliteitscontrole is de kans groot dat de B-lymfocyt een antilichaam produceert dat gericht is tegen ons eigen lichaam. Kool zal proberen de kwaliteitscontrole weer in te bouwen, door een rem op de activatie van de dendritische cellen te zetten.

Het remmen van overactiviteit van B cellen heeft al geleid tot medicijnen, zoals Rituximab. Echter, dit middel werkt niet bij iedereen even goed. Zeker bij SLE patiënten is het effect vaak teleurstellend. Er is dus meer kennis nodig waarmee de werking van deze B-cel remmers verbeterd kan worden.

SLE is een auto-immuunziekte die vaak bij jong-volwassen vrouwen voorkomt en die huid, gewrichten en interne organen zoals de longen, het hart of de nieren kan aantasten. De oorzaak van SLE in niet bekend en de behandeling is moeilijk.

Dr. Mirjam Kool is immunoloog in het Erasmus MC te Rotterdam.
Titel onderzoek: A20 in dendritic cells as the controller of B cell driven auto-immune disease
Projectleider: Dr. Mirjam Kool
Universiteit: Erasmus MC Rotterdam
Verwachte looptijd: 2013-2017

Als opruimen mislukt
Een eiwit met de mooie naam High Mobility Group Box Chromosomal Protein-1 (HMGB-1) is het onderwerp van dit onderzoek. Reumatoloog dr. Marc Bijl (Groningen) vermoedt dat dit eiwit een belangrijke bijdrage levert aan ontstekingsreacties bij de ziekte systemische lupus erythemadosus (SLE). Na dit onderzoek is duidelijk of dit vermoeden klopt en of er met medicijnen iets aan te doen is.

Dagelijks gaan er vele cellen dood in ons lichaam. De dode cellen worden snel opgeruimd door ons afweersysteem. Bij SLE en een aantal andere ziekten van het afweersysteem, gebeurt dat niet goed. De cellen, waarin het eiwit HMGB-1 aanwezig is, vallen uiteen in deeltjes, hopen zich op als vuil in de afvoer, en verstoppen de boel.
Ook het HMGB-1 zal zich ophopen en zo bijdragen aan de ontstekingsreactie die ontstaat. Het afweersysteem gaat steeds harder werken om de verstopping door deze deeltjes te verwijderen. Maar brandt uiteindelijk door waardoor de ontstekingen alleen maar heftiger worden.

De ontstekingen bij deze ziekte kunnen in veel organen voorkomen, zoals in longen, hart of nieren. Dr. Bijl gaat kijken hoe veel van het HMGB-1 eiwit aanwezig is in het bloed, de urine en de nieren van patiënten met een heftige, actieve SLE. Daarna zal hij testen doen in het laboratorium om na te gaan of hij het de hoeveelheid HMGB-1 kan verminderen met medicijnen, om zo ontstekingen te bestrijden of zelfs te voorkòmen.

Titel onderzoek: HMGB-1 as a central factor in the inflammatory clearance of apoptotic cells in SLE
Projectleider: Dr. M. Bijl
Universiteit: Groningen
Looptijd: 2012-2016

Op zoek naar de schuldige
In dit onderzoek probeert prof. dr. Philip de Groot van het UMC Utrecht de antistoffen te identificeren die verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van trombose bij systemische lupus erythematodes (SLE). Als die bekend zijn kan er een betere test ontwikkeld worden, waardoor niemand meer ten onrechte bloedverdunners hoeft te gebruiken.

Vaak krijgen patiënten met SLE ook nog eens trombose. Deze patiënten hebben meestal antistoffen in hun bloed die gericht zijn tegen fosfolipiden (moleculen die verwant zijn aan vetten).

Als dat het geval is, heeft de patiënt het 'anti-fosfolipiden syndroom' en krijgt de patiënt meestal extra lang bloedverdunners. Er zijn meerdere testen die de aanwezigheid van deze antistoffen kunnen aantonen, maar helaas zijn de testen die op dit moment gebruikt wordt niet specifiek genoeg.

Er bestaan namelijk ook antifosfolipiden antistoffen die niets te maken hebben met het trombose risico. Dat betekent dat een aantal patiënten ten onrechte worden gediagnosticeerd met het syndroom, en dus onnodig langdurig bloedverdunners gebruiken.

Project: Lupus anticoagulant: a quest to find the culprit     
Projectleider: Prof. dr. P. G. de Groot 
Universiteit: UMCUtrecht
Verwachte afronding: 2014


Nieuw SLE-gereedschap
De hersenbeschadigingen die bij de ziekte systemische lupus erythematodes (SLE) kan optreden is misschien goed zichtbaar te maken met nieuwe MRI-scantechnieken. Dr. Itamar Ronen van het LUMC te Leiden gaat deze nieuwe technieken testen bij SLE-patiënten. Als het werkt, is waarschijnlijk ook te zien of medicijnen effect hebben.

Bij een aantal patiënten met SLE treden ook neurologische en psychiatrische klachten op door aantasting van de hersenen. Op gewone röntgenfoto's of gewone MRI-scans is echter in de hersenen niets te zien.

Bij een MRI-scan wordt geen gebruik gemaakt van röntgenstraling maar van magneten en radiogolven om plaatjes van het lichaam te maken. MRI technieken verbeteren, waardoor er steeds gedetailleerder beelden gemaakt kunnen worden.

Project: Characterization and localization of microstructural changes in brain tissue in NPSLE: towards a diagnostic toolkit.
Projectleider: Dr. I. Ronen
Universiteit: LUMC Leiden
Verwachte afronding: 2014

 

Meepraten over reuma?

Like dan onze Facebook-pagina

Wat weet u van reuma?

Op zoek naar een ziekenhuis?