|
SLE
5 kortlopende onderzoeken naar systemische lupus erythematodes (SLE)
Als opruimen mislukt
Een eiwit met de mooie naam High Mobility Group Box Chromosomal Protein-1 (HMGB-1) is het onderwerp van dit onderzoek. Reumatoloog dr. Marc Bijl (Groningen) vermoedt dat dit eiwit een belangrijke bijdrage levert aan ontstekingsreacties bij de ziekte systemische lupus erythemadosus (SLE). Na dit onderzoek is duidelijk of dit vermoeden klopt en of er met medicijnen iets aan te doen is.
Dagelijks gaan er vele cellen dood in ons lichaam. De dode cellen worden snel opgeruimd door ons afweersysteem. Bij SLE en een aantal andere ziekten van het afweersysteem, gebeurt dat niet goed. De cellen, waarin het eiwit HMGB-1 aanwezig is, vallen uiteen in deeltjes, hopen zich op als vuil in de afvoer, en verstoppen de boel.
Ook het HMGB-1 zal zich ophopen en zo bijdragen aan de ontstekingsreactie die ontstaat. Het afweersysteem gaat steeds harder werken om de verstopping door deze deeltjes te verwijderen. Maar brandt uiteindelijk door waardoor de ontstekingen alleen maar heftiger worden.
De ontstekingen bij deze ziekte kunnen in veel organen voorkomen, zoals in longen, hart of nieren. Dr. Bijl gaat kijken hoe veel van het HMGB-1 eiwit aanwezig is in het bloed, de urine en de nieren van patiënten met een heftige, actieve SLE. Daarna zal hij testen doen in het laboratorium om na te gaan of hij het de hoeveelheid HMGB-1 kan verminderen met medicijnen, om zo ontstekingen te bestrijden of zelfs te voorkòmen.
Titel onderzoek: HMGB-1 as a central factor in the inflammatory clearance of apoptotic cells in SLE
Projectleider: Dr. M. Bijl
Universiteit: Groningen
Looptijd: 2012-2016
Op zoek naar de schuldige
In dit onderzoek probeert prof. dr. Philip de Groot van het UMC Utrecht de antistoffen te identificeren die verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van trombose bij systemische lupus erythematodes (SLE). Als die bekend zijn kan er een betere test ontwikkeld worden, waardoor niemand meer ten onrechte bloedverdunners hoeft te gebruiken.
Vaak krijgen patiënten met SLE ook nog eens trombose. Deze patiënten hebben meestal antistoffen in hun bloed die gericht zijn tegen fosfolipiden (moleculen die verwant zijn aan vetten).
Als dat het geval is, heeft de patiënt het 'anti-fosfolipiden syndroom' en krijgt de patiënt meestal extra lang bloedverdunners. Er zijn meerdere testen die de aanwezigheid van deze antistoffen kunnen aantonen, maar helaas zijn de testen die op dit moment gebruikt wordt niet specifiek genoeg.
Er bestaan namelijk ook antifosfolipiden antistoffen die niets te maken hebben met het trombose risico. Dat betekent dat een aantal patiënten ten onrechte worden gediagnosticeerd met het syndroom, en dus onnodig langdurig bloedverdunners gebruiken.
Project: Lupus anticoagulant: a quest to find the culprit
Projectleider: Prof. dr. P. G. de Groot
Universiteit: UMCUtrecht
Verwachte afronding: 2014
Nieuw SLE-gereedschap
De hersenbeschadigingen die bij de ziekte systemische lupus erythematodes (SLE) kan optreden is misschien goed zichtbaar te maken met nieuwe MRI-scantechnieken. Dr. Itamar Ronen van het LUMC te Leiden gaat deze nieuwe technieken testen bij SLE-patiënten. Als het werkt, is waarschijnlijk ook te zien of medicijnen effect hebben.
Bij een aantal patiënten met SLE treden ook neurologische en psychiatrische klachten op door aantasting van de hersenen. Op gewone röntgenfoto's of gewone MRI-scans is echter in de hersenen niets te zien.
Bij een MRI-scan wordt geen gebruik gemaakt van röntgenstraling maar van magneten en radiogolven om plaatjes van het lichaam te maken. MRI technieken verbeteren, waardoor er steeds gedetailleerder beelden gemaakt kunnen worden.
Project: Characterization and localization of microstructural changes in brain tissue in NPSLE: towards a diagnostic toolkit.
Projectleider: Dr. I. Ronen
Universiteit: LUMC Leiden
Verwachte afronding: 2014
Halfslachtig stervende cellen en nierontstekingen bij SLE
De gedachte achter dit onderzoek is, dat deeltjes van stervende cellen zouden kunnen leiden tot nierontstekingen bij systemische lupus erythematosus (SLE). SLE is een reumatische ziekte, waarbij ook nierproblemen voorkomen.
In ieder lichaam gaan dagelijks miljoenen cellen dood. Die dode cellen worden snel verwijderd door de grote afweercellen in ons lichaam. Bij de ziekte SLE gaat er iets fout. In plaats van dat de dode cellen snel verdwijnen, vallen ze uiteen in deeltjes.
Een van die deeltjes (chromatine, dat normaal in de celkern zit) triggert het immuunsysteem. Het immuunsysteem komt in actie alsof er een bacterie het lichaam is binnengedrongen. Maar helaas richt het immuunsysteem zich in dit geval tegen een lichaamseigen stof. In de nieren kunnen de deeltjes het nierfilter verstoppen, waardoor er een ernstige ontsteking begint die kan leiden tot nierdialyse of niertransplantatie.
Dr. Johan van der Vlag van het UMC st Radboud te Nijmegen probeert deze reactie te begrijpen. Bovendien wil hij kijken of hij er iets aan kan doen.
Titel: Apoptotic particles trigger dendritic cells in Systemic Lupus Erythematosus: New leads for therapy?
Projectleider: Dr. J. van der Vlag
Universiteit: UMC st Radboud Nijmegen
Verwachte afronding: 2012
Wat vertellen onze genen over SLE?
Immunologe mw. prof. dr. Linde Meyaard onderzoekt de genen van een grote groep patiënten met systemische lupus erythematosus (SLE). Zij zoekt naar aanwijzingen voor genetische veranderingen bij 'inhibitoire receptoren', dat zijn eiwitten die cellen afremmen.
Zij remmen bijvoorbeeld afweercellen af en zoals we weten, werkt de afweer bij auto-immuunziekten vaak te hard en valt dan het eigen lichaam aan. Er zijn verschillende soorten 'inhibitoire receptoren'. Uit eerder onderzoek blijkt dat als er maar eentje mist of niet goed functioneert, er al een probleem in de afweer ontstaat.
Dit onderzoek zal meer inzicht geven in het ontstaan van SLE en de diagnosestelling verbeteren.
Titel: Checks and balances in the immune system: genomic and functional analysis of inhibitory immune receptors in SLE
Projectleider: Mw. prof. dr. L. Meyaard
Universiteit: UMC Utrecht
Verwachte afronding: 2010