|

Osteoporose

Welke medicijnen kunnen u helpen?

De behandeling van osteoporose heeft drie doelen. Pijnbestrijding, verder botverlies tegengaan, botbreuken voorkomen. Verder krijgt u een aantal adviezen over voeding en leefstijl.

Pijn bestrijden
Osteoporose kan met en zonder pijn gepaard gaan. Ook kunt  u acuut veel pijn krijgen door een breuk of als wervels spontaan inzakken. Het eerste doel van de behandeling is dan bestrijding van de pijn. Welke pijnstillers u nodig heeft, hangt af van de hoeveelheid pijn die u heeft.

Tegen de pijn kunt u eenvoudige pijnstiller nemen, bijvoorbeeld paracetamol. Het middel veroorzaakt geen maagproblemen en u kunt het goed combineren met andere medicijnen. Heeft u bijna de hele dag door pijn? Voor het beste effect neemt u paracetamol bijvoorbeeld 3 of 4 keer per dag op vaste tijden in. Overleg altijd met uw arts over het gebruik van paracetamol.

Soms werkt paracetamol alléén onvoldoende. Het kan helpen om codeïne toe te voegen, maar dat geldt niet voor iedereen. Een nadeel van codeïne dat u eraan kunt wennen. U kunt ook last krijgen van verstopping, vooral als u wat ouder bent. Sommige mensen zijn overgevoelig voor codeïne en krijgen last van allerlei bijwerkingen.

Soms schrijft uw arts bij ernstige pijn een ontstekingsremmende pijnstiller (NSAID) voor. Bij een acute inzakking van de wervel heeft u morfine of morfine-achtige stoffen (tramadol) nodig.

Botverlies tegengaan - botbreuken voorkomen
Om verder botverlies van botmassa tegen te gaan en nieuwe botbreuken te voorkomen, zijn leefregels belangrijk. Goede voeding, voldoende zonlicht en lichaamsbeweging zijn enorm belangrijk. Daarnast zal er bij ernstige osteoporose ee behandeling met bisfosfonaten noodzakelijk zijn. De behandeling ziet er als volgt uit.

Bisfosfonaten
De bekendste bisfosfonaten die bij osteoporose gebruikt worden zijn alendronaat en/of risedronaat. Ze zorgen ervoor dat de botafbraak minder snel verloopt. Bij gebruik van bisfosfonaten kan de botmassa zelfs iets toenemen. Onderzoek laat zien dat de kans op een botbreuk halveert als u bisfosfonaten gebruikt. Dit geldt voor uw wervelkolom, maar ook voor uw heup en voor andere botten, zoals uw pols.

Heeft u 5 jaar lang bisfosfonaten geslikt? Bespreek dan met uw arts of de bahdenling kan worden gestaakt of moet worden voortgezet. Het is namelijk nog niet bekend wat het effect van langdurig gebruik is.

U krijgt de bisfosfonaten in tabletvorm. Meestal zal uw arts een tablet voor inname eenmaal per week voorschrijven. Daarnaast bestaan er ook tabletten die u dagelijks moet innemen of eenmaal per maand. U neemt deze 's morgens op uw nuchtere maag in met een vol glas water, dus nog voordat u gegeten en gedronken heeft. Het eerste halfuur hierna mag u niet eten of drinken, omdat uw lichaam het medicijn anders niet opneemt. Gaat u in die tijd ook niet liggen. Het middel kan anders teruglopen in uw slokdarm waardoor deze geïrriteerd kan raken. Neem het middel ook niet tegelijk met andere medicijnen in. Als het middel in tabletvorm problemen oplevert, dan kunt u het via een infuus eenmaal per jaar krijgen.

Bijwerkingen
Bisfosfonaten kunnen bijwerkingen hebben:

• maagdarmklachten zoals buikpijn, zuurbranden, winderigheid en diarree
• darmverstopping
• een zweer in uw slokdarm, maag of twaalfvingerige darm. De kans hierop is groter als u na het innemen van het middel te snel gaat liggen

Denkt u dat u één van deze bijwerkingen heeft? Neem dan contact op met uw arts.

Sommige mensen kunnen aledronaat of risedronaat niet gebruiken. Dan zal de arts, in overleg met u, andere medicijnen voorschrijven. Dit worden middelen van 2e keus genoemd.

Medicijnen die de botdichtheid verhogen

Denosumab
Denosumab is een geneesmiddel gericht tegen de botafbraak en u krijgt het elke zes maanden via een onderhuidse injectie toegediend. Het werkzame bestandsdeel is een antistof dat gericht is tegen het menselijk molecuul dat de botafbraak stimuleert.

Uw arts zal denosumab voorschrijven als alternatief voor bisfosfonaten als deze niet werken of als u ze niet mag gebruiken. Denusomab wordt gebruikt door vrouwen na de overgang en door mannen met prostaatkanker en een toegenomen kans op botbreuken door een tekort aan testosteron.

SERM
Een SERM is een Selectieve Oestrogeen Receptor Modulator. Raloxifeen is een SERM die wordt gebruikt bij de behandeling van osteoporose. Dit middel lijkt een beetje op oestrogenen, maar het heeft geen invloed op de borsten of het baarmoederslijmvlies. Net als de oestrogenen remt raloxifeen de botafbraak, waardoor de bestaande bothoeveelheid in stand gehouden kan worden. Uw arts kan het voorschrijven ter preventie en behandeling van osteoporose als u ruim een jaar niet meer menstrueert, dus na de overgang.

SERM's lijken de kans op borstkanker te verminderen. Daarnaast lijken SERM's ook de kans op hart- en vaatziekten te verminderen bij vrouwen met een hoog risico op osteoporose. SERM's verkleinen alleen het risico op een botbreuk in uw wervelkolom, maar niet in de heup, de pols of ergens anders in het lichaam. Als u raloxifeen gebruikt, kunt u kuitkrampen of opvliegers krijgen.

Bijschildklierhormonen
Soms schrijft uw arts een schildklierhormoon voor. Dit zal hij doen als u na de menopauze ernstige osteoporose ontwikkelt en als een behandeling met bisfosfonaten, denosumab of SERM niet effectief of onmogelijk is. Voorbeelden zijn teriparatide of het parathyreoïdhormoon. Teriparatide heeft de voorkeur. Deze medicijnen bootsen de functie van hormonen, gemaakt  in de bijschildklier,na. Zij stimuleren de botvorming.

Verder is behandeling mogelijk met androgenen. Dat zijn mannelijke geslachtshormonen die de botafbraak remmen.

Geen combinaties
Meestal worden medicijnen niet met elkaar gecombineerd. Wel krijgen veel mensen met osteoporose ook vitamine D- en calciumpreparaten voorgeschreven.

Voedingssupplementen
Uw arts kan voedingssupplementen voorschrijven: kalk en vitamine D. Deze zitten vaak samen in één tablet. Alleen in combinatie met vitamine D vermindert calcium het risico op een botbreuk. Als het niet lukt om per dag 1000 - 1200 mg calcium uit uw voeding te halen, dan schrijft uw arts 500 tot 1000 mg per dag in tablet- of poedersachetvorm voor.
De dosis van 1000 mg geldt vooral wanneer u helemaal geen zuivelproducten gebruikt.

• Kalk: hetzelfde als calcium. Het zorgt voor sterke en gezonde botten. Als u calcium inneemt, stijgt de hoeveelheid calcium in uw bloed. Uw lichaam heeft dan meer kalk voor de botaanmaak
• Vitamine D: om genoeg kalk uit de darmen op te nemen heeft het lichaam voldoende vitamine D nodig. Door zonlicht op uw huid neemt de hoeveelheid vitamine D in uw lichaam toe. Komt u weinig in de buitenlucht of altijd bedekt (met muts of hoofddoek), dan kan uw arts ook vitamine D voorschrijven. De dagdosering van deze vitamine ligt op 800 internationale eenheden per dag