|
Overig
11 onderzoeken: myositis, systemische sclerose, schoudergewricht, bacteriële artritis, knieprothese, sclerodermie, onbegrip bij reuma, Promis, lyme-artritis
Sclerodermie dicht op de huid zitten
Dit onderzoek van dr. Timothy Radstake (Nijmegen) brengt een behandeling voor de ernstige ziekte sclerodermie een stuk dichterbij. Het is de laatste in een reeks onderzoeken naar de afwijkende werking van afweercellen bij sclerodermie. Het zal leiden tot 'markers' in het bloed die duidelijk maken of de ziekte mild of ernstig zal verlopen. Daarnaast zal het onderzoek uitwijzen of de ziekte vermindert als je deze afweercellen wegvangt of ervoor zorgt dat de cellen hun werk naar behoren doen.
Dendritische cellen (DCs) zijn bij de geboorte aanwezige afweercellen die in ons bloed circuleren. Het zijn de generaals van de afweer, want zij geven de opdracht aan antistoffen om hun kanonnen af te schieten als dat nodig is. Een patiënt met sclerodermie heeft in zijn bloed en huid grote hoeveelheden van speciale dendritische cellen, de pDC's. Deze pDC's doen hun werk niet goed: ze laten hun kanonnen niet de goede kant op schieten waardoor de ziekte een kans krijgt. Radstake verwacht dat als je de hoeveelheid pDC's vermindert of als je ze beter leert schieten, dat de ziekte afneemt.
Het onderzoek naar deze pDc's zal markers (meetbare stofjes in het bloed) opleveren die aangeven of de ziekte ernstig dan wel kalm zal verlopen. Waarmee een arts dus weet dat hij de patiënten een agressieve therapie moet aanbieden of nog niet. Daarnaast is de kans reëel dat dit onderzoek uiteindelijk leidt tot een nieuwe behandeling voor deze ziekte.
Sclerodermie (systemische sclerose) is een ernstige ziekte die leidt tot littekenvorming in huid en interne organen, zoals longen en hart. Er ontstaan pijnlijke wondjes en soms is amputatie van vingers noodzakelijk. Als interne organen bij de ziekte betrokken zijn, kan dit leiden tot de dood. Er zijn weinig medicijnen en de ziekte is niet te genezen.
Titel onderzoek: Exploring the rol of Plasmacytoid dendritic cells as the driving force in systemic sclerosis
Projectleider: Dr. T.R.D.J. Radstake
Universiteit: Nijmegen
Looptijd: 2012-2015
Veroudering van cellen en sclerodermie
Onderzoek naar de genetische fout waardoor de veroudering van de cellen in ons lichaam niet goed verloopt. Deze fout kan leiden tot de ziekte sclerodermie. Met de kennis uit dit onderzoek versnelt de kans op de ontwikkeling van een goede behandeling tegen sclerodermie.
De cellen in ons lichaam worden regelmatig vervangen door nieuwe. De oudere cellen sterven af en worden afgevoerd. Soms gaat dat fout. De onvolledige afbraak van de oude cellen zorgt voor de massale aanvoer van speciale afweercellen (pDC's) en brengt de afweer in verwarring. De werking van de pDC's wordt ook in ander nieuw onderzoek van dr. Timothy Radstake (Nijmegen) uitgeplozen.
In dit onderzoek kijkt dr. Radstake naar de veroudering in de kern van de cellen. Waar de chromosomen zitten. Chromosomen zijn de dragers van ons erfelijk materiaal. De uiteinden van chromosomen noemt men telomeren. Deze telomeren worden korter naarmate de cel ouder wordt. Bij sclerodermie worden ze heel snel korter. Dr. Radstake gaat na hoe dit komt en of je dit kunt voorkomen. Als dat lukt kan je massale aanvoer van afweercellen (pDC's) stoppen en misschien sclerodermie behandelen.
Sclerodermie (systemische sclerose) is een ernstige ziekte die leidt tot littekenvorming in huid en interne organen, zoals longen en hart. Er ontstaan pijnlijke wondjes en soms is amputatie van vingers noodzakelijk. Als interne organen bij de ziekte betrokken zijn, kan dit leiden tot de dood. Er zijn weinig medicijnen en de ziekte is niet te genezen.
Titel onderzoek: Evaluation of telomere shortening as diagnostic tool to predict clinical phenotype and outcome in systemic sclerosis
Projectleider: Dr. T.R.D.J. Radstake
Universiteit: Nijmegen
Looptijd: 2012- 2015
Foute informatie frustreert de generaal
In dit onderzoek, waarbij de Universiteit Nijmegen samenwerkt met the Boston University of Medicine (afdeling reumatologie) in de Verenigde Staten, wordt op een geheel nieuwe manier gekeken naar de oorzaak en mogelijke behandeling van de ziekte systemische Sclerose (Ssc).
Systemische sclerose is een zeer ernstige auto-immuunziekte die verlittekening geeft van de huid en interne organen. De ziekte leidt uiteindelijk tot overlijden.
Dr. Timothy Radstake richt zich op twee eiwitten in het lichaam die misschien de ontbrekende schakels vormen bij het ontstaan van de ziekte Ssc. De twee eiwitten in dit onderzoek zorgen waarschijnlijk voor het slecht functioneren van afweercellen.
De veranderde expressie van deze eiwitten veroorzaken dat deze afweercellen niet goed uitgroeien uit het beenmerg, waar ze gemaakt worden. Daardoor activeren deze onvolwaardige afweercellen de aanmaak van vele bindweefselcellen. Het zijn deze cellen die het kernprobleem vormen bij Ssc, namelijk de verlittekening van huid en organen.
De onderzoeker wil precies weten hoe die twee genen de werking van de afweercellen frustreren. Deze soort afweercellen (dendritische cellen) zijn ook nog eens extreem belangrijk. Zij geven het afweersysteem namelijk een seintje om de aanval tegen binnendringers (bacteriën of virussen) in te zetten. Daarom worden ze ook wel 'de generaals van de afweer' genoemd.
Titel: Working towards the identification of two novel candidates; Runx3 and CXCL4 that link immunity with fibrosis in Systemic Sclerosis
Projectleider: Dr. T. Radstake
Universiteit: UMC st Radboud Nijmegen
Verwachte afronding: 2012
Geluidsgolfjes in plaats van pijnlijke prik?
Kan je met een echo van de spieren nagaan of de behandeling bij de reumatische ziekten dermatomyositis en polymyositis aanslaat? Dat is wat dr. Madelon Vonk van het UMC st Radboud te Nijmegen wil onderzoeken. Tot nu toe test men het effect van de behandeling namelijk via behoorlijk belastend onderzoek.
Dit gebeurt met een EMG, een spierbiopt en via het bloed. Bij een EMG krijgt de spier via een dun naaldje elektrische schokjes. En bij een spierbiopt haalt de arts een stukje spier weg met een holle naald. Pijnlijk dus.
Bij een aantal spierziekten wordt al langer gebruik gemaakt van spierechografie. En daarbij blijkt dat het effect van behandeling goed zichtbaar te maken is. Misschien kan dit dus ook bij dermatomyositis en polymyositis, ziekten waarbij de spieren en/of huid ernstig ontstoken zijn.
Project: Muscle ultrasonography: a potential new tool to diagnose and evaluate treatment in dermatomyositis and polymyositis
Projectleider: Dr. M.C. Vonk
Universiteit: RadboudMC Nijmegen
Verwachte afronding: 2013
Geknakte antenne oorzaak gewrichtsontstekingen door tekenbeet?
Dr. Leo Joosten van het UMC St Radboud te Nijmegen heeft een vermoeden dat een molecuul in het bloed van mensen met de ziekte van Lyme verantwoordelijk is voor het ontstaan van gewrichtsontstekingen. Het zou een fout signaal geven aan het afweersysteem. Wie weet ligt daar de basis voor een medicijn.
Gewrichtsontstekingen door een besmetting (via teken) met de Borrelia burgdorferi bacterie komen steeds vaker voor. Op dit moment bij 10 tot 20% van de patiënten. Die ontstekingen - vaak de knieën- kunnen de gewrichten ernstig en voorgoed beschadigen.
Een goede behandeling er niet. Maar dr. Joosten doet al langer onderzoek naar deze ziekte en daaruit blijkt dat de Borrelia bacterie een sterke invloed heeft op het aanmaken van ontstekingseiwitten in het bloed, zoals Interleukine -1 en -17.
Deze ontstekingseiwitten stimuleren de aanmaak van speciale afweercellen die vaker betrokken zijn bij het uitlokken van chronische ziekten zoals reuma en Lyme. Maar dat gebeurt niet bij iedereen die door een besmette teek is gebeten. Hoe kan dat?
Waarschijnlijk gebeurt dat alleen bij mensen bij wie de afweercellen een speciale 'antenne' hebben voor het herkennen van bacteriën. Die antenne, een molecuul, zet een proces ingang waarbij de bacterie wordt afgebroken. Dr. Joosten vermoedt dat die antenne bij sommige patiënten geknakt is, waardoor hij niet goed werkt en er veel te veel ontstekingseiwitten worden aangemaakt.
In dit onderzoek gaat hij eerst zijn vermoeden testen. Vervolgens gaat hij na of de hij de geknakte antennes ook kan repareren. Daarmee zet hij de eerste stappen op weg naar een behandeling van de gewrichtsontsteking bij de ziekte van Lyme.
Project: The interaction between NOD2-autophagy pathway and inflammasome activation determines the chronicity of Lyme arthritis
Projectleider: Dr. L.A.B. Joosten
Universiteit: RadboudMC Nijmegen
Verwachte afronding: 2013
De waarheid over systemische sclerose dichterbij
In dit onderzoek zal dr. Timothy Radstake van het UMC st Radboud te Nijmegen de rol van een aantal genen bij systemische sclerose uitpluizen. Wat is hun bijdrage bij het ontstaan van de ziekte en kunnen we de ziekte stoppen als we meer weten over wat deze genen precies in gang zetten?
Eerder dit jaar ontdekte dr. Radstake drie nieuwe genen die het risico op de ziekte systemische sclerose vergroten. Dat was een zeer belangrijke doorbraak die ons eindelijk dichter bij de oorzaak van de ziekte brengt.
Er zal nu dus hard gewerkt moeten worden om uit te zoeken wat die genen precies doen. En of de fouten die deze genen veroorzaken ook opgelost kunnen worden en er dus een behandeling in zicht is voor deze ernstige auto-immuunziekte.
Project: Closing in on the functional genetics of Systemic Sclerosis
Projectleider: Dr. T.R.D.J. Radstake
Universiteit: RadboudMC Nijmegen
Verwachte afronding: 2013
Promis: een gouden belofte
In dit project wordt een in de Verenigde Staten ontwikkelde meetmethode vertaald in het Nederlands. Patiënten kunnen er op de polikliniek mee laten weten hoe het met ze gaat. En onderzoekers kunnen het effect van een behandeling er beter mee meten.
'Promis' is de passende naam voor deze veelbelovende meetmethode.
Promis meet pijn, moeheid en andere problemen bij verschillende chronische ziekten. Op een revolutionaire manier: via computer adaptieve testmethoden (CAT). Dat betekent de volgende vraag die de patiënt krijgt, afhangt van zijn antwoord.
Een patiënt hoeft dus geen ellenlange vragenlijst meer in te vullen, maar de computer berekent de vragen die voor hem van belang zijn. Als iemand aangeeft het huis niet uit te kunnen, hoeft hij vervolgens geen vragen meer in te vullen over boodschappen doen. En toch kan de computer dan wel het functioneren berekenen en die vergelijken met andere patiënten.
Er zitten vele voordelen aan Promis. Het levert veel tijdswinst op. De patiënt kan bijvoorbeeld in de wachtruimte vast een korte vragenlijst op de computer invullen. Onderzoek naar het effect van een behandeling gebeurt nauwkeuriger en er zijn minder patiëntgegevens voor nodig.
De uitkomsten van de vragenlijsten zijn internationaal uitwisselbaar. Dat is erg belangrijk voor het kunnen vergelijken van wetenschappelijk onderzoek naar bijvoorbeeld reuma.
De eerste Amerikaanse versie van Promis is van zulke hoge kwaliteit en bruikbaarheid, dat de meetmethode nu in verschillende talen wordt vertaald. Nederland neemt hierin, met steun van het Reumafonds, in Europa het voortouw. Nederland gooit internationaal hoge ogen in het reumaonderzoek en dat moet zo blijven.
Titel: PROMIS NL
Projectleider: Prof. dr. M. Boers
Universiteit: VUmc Amsterdam
Verwachte afronding : 2011
Een klemmend probleem
In dit onderzoek speurt prof. dr. Rob Nelissen van het LUMC te Leiden naar de oorzaak van klachten die ontstaan doordat de ruimte in het schoudergewricht te nauw wordt. Het is nu niet altijd duidelijk wat de patiënt het beste helpt: een operatie of fysiotherapie.
Als de ruimtes binnen een gewricht te nauw worden, klemmen pezen en spieren af. Dit doet pijn en de schouder is slecht te gebruiken. Ruim de helft van de patiënten met schouderklachten die bij huisarts komen, heeft dit probleem. Het zijn vaak actieve mensen tussen de veertig en vijftig jaar. Fysiotherapie of een operatie kan helpen, maar de resultaten zijn niet bij iedereen even goed.
Titel: Subacromial Impingement Syndrome: The Extrinsic Mechanism (SISTEM)
Projectleider: Prof. dr. R.G.H.H. Nelissen
Universiteit: LUMC Leiden
Verwachte afronding: 2012
Kill the beast!
Bij de meeste reumatische ziektes is de aanleiding onbekend. Er bestaan echter ook gewrichtsontstekingen waarbij een bacterie de boosdoener is.
Deze zeer ernstige ontstekingen zijn goed met antibiotica te behandelen, maar de schade is vaak groot. Dit zou misschien beperkt kunnen worden als de ontstekingsreactie die door de afbraakproducten van de gedode bacteriën vaak in stand wordt gehouden, met een prednisoninjectie in het gewricht wordt afgeremd.
Mw. dr. Danielle Gerlach gaat onderzoeken of met deze methode de ontsteking minder schade in het gewricht veroorzaakt.
Titel: Efficacy and safety of adjuvant intra-articular corticosteroids in bacterial arthritis (BACI trial)
Projectleider: Mw. dr. D.M Gerlag
Universiteit: AMC Amsterdam
Verwachte afronding: 2011
APK voor de kunstknie
Zoals je auto jaarlijks naar de keuring gaat om grote mankementen en ongelukken te vermijden, zo zouden kunstknieën ook regelmatig een checkup moeten krijgen. Op die manier kan je de vervanging van de hele knieprothese uitstellen of voorkómen.
Als je er namelijk op tijd bij bent, is het soms voldoende om een lager te vernieuwen of om met wat extra cement loslating van de kunstknie vóór te zijn.
Een kniecheckup bestaat al. Maar niet alle monteurs in de garage beoordelen de ernst van de slijtage op dezelfde manier. En zelfs al tref je steeds dezelfde monteur, dan blijft het moeilijk om door de jaren heen kleine verschillen in röntgenfoto's van de knie te ontdekken en te beoordelen. Dit, omdat de röntgenfoto's daarvoor te onnauwkeurig zijn.
Daarom wil prof. dr. Rob Nelissen hulp van een computersysteem dat de monteurs, in dit geval orthopedisch chirurgen, helpt bij de beoordeling van deze röntgenfoto's. In dit onderzoek gaat hij een dergelijk systeem ontwikkelen.
Titel: Accurate determination of wear and loosening of knee prostheses from routine radiographs.A statistical shape model approach.
Projectleider: Prof. dr. R.G.H.H. Nelissen
Universiteit: LUMC Leiden
Verwachte afronding: 2011
Bitter zoet maken
Prof. dr. Rinie Geenen van de Universiteit Utrecht gaat onderzoeken hoe vaak onbegrip, verdriet, boosheid, kracht en verbittering voorkomen bij patiënten met reumatische aandoeningen.
Daarnaast onderzoekt hij patiënten die een arbeidskeuring ondergaan: hoe reageren zij hier op en waar hangt dat van af? Misschien van hoe machteloos en onbegrepen zij zich voelen?
Doel is om de hulpverlening aan deze patiënten te verbeteren. Door de houding van zorgverleners en maatschappelijk instanties te veranderen en de patiënten weerbaarder te maken.
Titel: The significance of combined (in)validation and (un)controllability for adjustment to rheumatic diseases Projectleider: Prof. dr. R.Geenen
Universiteit: UMC Utrecht
Verwachte afronding: 2013