|
Spondylarthropathieën
6 kortlopende onderzoeken naar de ziekte van Bechterew of spondyloartritis
Diagnose en de rol van MRI bij spondylarthropathieën
Uit dit onderzoek moet blijken welke informatie MRI-afbeeldingen en röntgenfoto's kunnen geven over spondyloartritis (SpA) waarbij de rug betrokken is (axiale SpA). De belangrijkste vraag is hoe je met MRI en de langer bestaande manieren om de ziekte op te sporen, zo vroeg mogelijk kunt aantonen dat iemand axiale SpA heeft of niet. De diagnose wordt bij deze groep reumatische aandoeningen vaak laat gesteld.
Dat mensen al jaren en jaren met rug- of bekkenklachten rondlopen zonder dat duidelijk is wat zij hebben, komt veel voor. De ziekte wordt vaak pas behandeld als er al onherstelbare schade in het lichaam is ontstaan. Dat is helemaal zonde omdat er in de afgelopen tien jaar goede medicijnen op de markt zijn gekomen.
Met een MRI is het mogelijk ontstekingen bij SpA zichtbaar te maken. Al veel eerder dan dat er gewrichtsschade op röntgenfoto's te zien is. Prof. dr. Desirée van der Heijde (Leiden) verwacht dat nog niet alle mogelijkheden van beeldvorming met een MRI bij SpA zijn onderzocht.
Spondyloartritis is de naam van een groep van reumatische aandoeningen waarbij er ontstekingen ontstaan aan wervelkolom, andere gewrichten, ogen, huid of darmen. De bekendste is de ziekte van Bechterew.
Titel onderzoek: The Role of MRI in early diagnosis of axial Spondyloarthritis: the SpondyloArthritis Caught Early (SPACE) project
Projectleider: prof. dr. D.M.F.M. van der Heijde
Universiteit: Leiden
Looptijd:2012 - 2015
De ziekte vanuit een andere hoek belichten
Misschien moeten we de oorzaak van spondyloartritis in een ander, minder goed onderzocht, deel van het afweersysteem zoeken. Dat is de veronderstelling van dr. Dominique Baeten (AMC Amsterdam). In dit onderzoek zal hij deze veronderstelling toetsen.
Het menselijk afweersysteem zit bijzonder ingewikkeld in elkaar. Het oudste deel ervan (het aangeboren systeem) werkt direct na onze geboorte. Het andere deel wordt opgebouwd tijdens ons leven, het moet eerst leren om binnendringers zoals bacteriën te herkennen. Het aangeboren systeem wordt pas vrij kort onderzocht op zijn bijdrage aan het ontstaan van reumatische ziektes.
Onderzoek naar de rol van het aangeboren systeem zal nieuwe kennis opleveren over de oorzaak van het ontstaan van ziektes zoals spondyloartritis. Met deze kennis kunnen er nieuwe testen en behandelingen worden ontwikkeld.
De naam spondyloartritis/spondylarthropathieën (SpA's) vat een aantal soorten ontstekingsreuma samen. De bekendste hiervan is de ziekte van Bechterew, die vooral de wervelkolom treft. Maar er vallen nog zeker 5 andere ziektes onder.
Titel onderzoek: Defining the role of innate rather than adaptive immune pathways in the pathogenesis of spondyloarthritis
Projectleider: Dr. D.L. Baeten
Universiteit: AMC Amsterdam
Looptijd: 2012-2015
Botvergroeiing de baas bij spondyloartritis
Zijn bijzondere bindweefselcellen verantwoordelijk voor de vergroeiingen van de wervelkolom en andere ontstoken gewrichten bij spondyloartritis? Dat is de vraag in dit onderzoek van dat voortborduurt op recent gevonden uitkomsten van gen-onderzoek.
Dr. Dominique Baeten van het AMC te Amsterdam ontdekte in het gen-onderzoek dat bij de gewrichtsontstekingen bij reumatoïde artritis andere bindweefselcellen betrokken zijn dan bij spondyloarritis.
Bindweefselcellen (fibroblasten) helpen bij het genezen van wonden, dus zij komen ook aansnellen in gewrichten waar kraakbeen en bot stukgaan door ontstekingen. Maar bij reumatoïde artritis wordt er vooral kraakbeen en bot afgebroken terwijl er bij spondyloarthritis juist te veel botweefsel wordt aangemaakt.
De vraag is nu of de bijzondere bindweefselcellen die in spondyloartritis worden gevonden verantwoordelijk zijn voor overdreven botaanmaak . Deze bijzondere bindweefselcellen zijn ook soms betrokken bij het bouwen van overdreven littekenweefsel, waardoor sommige mensen een dikke rode ribbel krijgen in plaats van een klein wit streepje dat je op den duur bijna niet meer ziet.
Meer kennis over deze fibroblasten kan leiden tot een manier om de botvergroeiingen bij spondyloartritis te voorkomen.
Project: Role of myofibroblasts in the structural remodeling in human spondyloarthritis
Projectleider: Dr. D.L. Baeten
Universiteit: AMC Amsterdam
Verwachte afronding: 2013
Veelvraat in de fout?
De naam spondyloartritis/ spondylarthropathieën (SpA's) vat een aantal soorten ontstekingsreuma samen. De bekendste hiervan is de ziekte van Bechterew, die vooral de wervelkolom treft. Maar er vallen nog zeker 5 andere ziektes onder.
De oorzaak van deze ziektes is, net als bij veel vormen van reuma, niet bekend. Wel is duidelijk dat belangrijke cellen van het afweersysteem een rol spelen. Deze cellen, macrofagen, zijn in staat resten van beschadigde cellen of bacteriën 'op te eten', waardoor een ontsteking overgaat. Vandaar hun koosnaam: veelvraatcellen.
Dr. Dominique Baeten bestudeert in dit project een bepaalde groep macrofagen, waarvan we sinds kort weten dat zij misschien juist verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van ontstekingen. Gaan sommigen van hen dus in de fout? Dr. Baeten gaat uitzoeken hoe dit zit. Hij verwacht dat meer kennis hierover nieuwe wegen opent naar de behandeling van SpA's.
Titel: Cytokine signalling in macrophage-mediated inflammation in human spondyloarthritis
Projectleider: Dr. D.L. Baeten
Universiteit: AMC Amsterdam
Verwachte afronding: 2011
Inzoomen op de wervelkolom
In dit onderzoek kijkt mw. prof. Désirée van der Heijde van het LUMC te Leiden met andere ogen naar het verband tussen ontsteking en botvorming in de wervelkolom bij de ziekte van Bechterew. Zij doet dit met nieuwe beeldvormende technieken. Een speciale MRI-scanner en een CT-scan die driedimensionale beelden kan maken.
Bij de ziekte van Bechterew vormen zich bot-uitsteeksels aan de hoeken van de wervels. Dit leidt uiteindelijk tot volledige verbening tussen de wervels, waardoor de rug helemaal verstijft. Tot nu toe dacht men dat die uitsteeksels ontstaan door de ontstekingen van de wervelkolom.
Bewijs voor dit verband bestaat echter niet. Eigenlijk integendeel. De beenvorming ontstaat juist ook als er helemaal geen ontsteking is. Kunnen de scanbeelden dit mysterie ophelderen?
Titel: High sensitive imaging methods to assess relation between inflammation and syndesmophyte formation in Ankylosing Spondylitis
Projectleider: Mw. prof. dr. D.M.F.M. van der Heijde
Universiteit: LUMC Leiden
Verwachte afronding: 2012
Veilig remmen
Dr. Dominique Baeten van het AMC te Amsterdam is de eerste die nieuwe reumamedicijnen voorschreef bij spondyloarthritis (SpA). Deze nieuwe medicijnen, TNFremmers, werden wel al met succes bij andere reumatische ziektes gebruikt.
TNFremmers, zoals Humira®, Enbrel® en Remicade® blokkeren het ontstekingseiwit TNF. Dat is wat we weten. We weten dus wel wát het doet, maar niet hoe.
In dit onderzoek zal dr. Baeten proberen uit te vinden hoe het komt dat deze TNFremmers werken bij spondyloartritis. Daarmee onderzoekt hij ook veiligheid en effectiviteit van deze medicijnen. En dat remt wel zo vertrouwd.
Titel: Immunomodulation of B cell responses by TNF blockade
Projectleider: Dr. D.L. Baeten
Universiteit: AMC Amsterdam
Verwachte afronding: 2011