Zoeken
 
Print | Verstuur e-mail

Spondyloartritis

9 kortlopende onderzoeken naar spondyloartritis of de ziekte van Bechterew

Wel of geen samenhang tussen ontsteking en botaanmaak
Onderzoekers in het Amsterdamse AMC gaan uitzoeken wat nou precies zorgt voor de verbening van wervels en gewrichten bij spondyloartritis (SpA).

Met moderne medicijnen (TNF alfaremmers) is het mogelijk de gewrichtsontstekingen bij SpA te onderdrukken. Maar het houdt het andere probleem bij deze groep ontstekingsreuma's niet tegen, namelijk de verbening en botaanmaak in de gewrichten.
 
Het feit dat TNF alfaremmers de botaanmaak niet remmen of blokkeren, heeft geleid tot het idee dat het ontstekingsproces en de botaanmaak twee aparte processen zijn. Projectleider dr. Leonie van Duivenvoorde twijfelt daaraan; ontsteking en botaanmaak zouden uit eerder door haar verricht onderzoek toch wel met elkaar samenhangen. Namelijk via andere ontstekingsmechanismen, die niet of nauwelijks geblokkeerd worden door de huidige TNF alfaremmers.

In dit onderzoek gaat Van Duivenvoorde verder met het zoeken van bewijzen voor deze samenhang en zal uitzoeken welke ontstekingseiwitten zorgen voor de botaanmaak. Omdat langdurig, continu gebruik van ontstekingsremmende pijnstillers (NSAIDS) botaanmaak tegengaat, zal zij hierbij onder andere de hormoonachtige vetzuren (prostaglandines) betrekken die door NSAIDs wordt beïnvloed.
 
Dr. van Duivenvoorde is onderzoeker op de afdeling klinische immunologie en reumatologie in het Amsterdamse AMC.
 
Titel onderzoek: Mechanisms of inflammation-driven new bone formation in experimental spondyloarthritis.
Projectleider: Dr. L.M. Van Duivenvoorde
Universiteit: AMC Amsterdam
Looptijd: 2014-2017

Twee genen weten meer dan een
Het stellen van de diagnose bij een spondylartritis kan waarschijnlijk een stuk sneller dan nu het geval is. Wat daarvoor nodig is, is weten of de patiënt drager is van twee genen: HLA-B27 en HLA-B60. Dat veronderstelt Dr. Floris van Gaalen van het LUMC Leiden.

In dit onderzoek draait het om een groep van reumatische ziekten die spondylartritis (SpA) wordt genoemd. De ziekte van Bechterew  is hiervan de bekendste. Het is nog steeds heel lastig om bij deze groep van ontstekingsreuma's de diagnose vroegtijdig te stellen. Hierdoor is er vaak al veel schade ontstaan in het lichaam en hebben de patiënten jarenlang onbegrepen ernstige klachten, voordat ze een goede behandeling krijgen.

Het is al langer bekend dat dragers van het HLA-B27 gen een groter risico lopen op het krijgen van een SpA, dan mensen zonder dit gen. Sinds kort is er nog een gen bekend, HLA-B60, dat dit risico nog veel groter maakt. Van Gaalen gaat nu onderzoeken of het bepalen van de combinatie van HLA-B27 en HLA-B60 artsen kan helpen bij het vaststellen van de diagnose.

Bovendien hebben beide genen iets te maken met het ontstaan van spondyloarthritis. Het kan dat zij daarbij samenwerken. Daarom gaat de onderzoeker proberen uit te vinden hoe HLA-B27 en HLA-B60 veranderingen veroorzaken in de ontstekingscellen van patiënten met een spondylartritis. Als we dat mechanisme begrijpen, is het mogelijk om daar nieuwe behandelingen op te baseren.

Een gen is een recept voor een eiwit. De familie van HLA-genen bevatten recepten voor eiwitten die het immuunsysteem helpen om het verschil te zien tussen lichaamseigen eiwitten en eiwitten die gemaakt zijn door indringers zoals bacteriën en virussen. Tenminste, als ze hun werk goed doen.
 
Dr. Floris van Gaalen is reumatoloog bij het LUMC in Leiden en gespecialiseerd in spondyloarthritis.

Titel onderzoek: The pathogenetic mechanism behind the interaction between HLA-B60 and HLA-B27 in spondyloarthritis
Projectleider: Dr. Floris A. van Gaalen
Universiteit: LUMC Leiden
Looptijd: 2014-2017

 

Hart- en vaatziekten bij Bechterew 
Hart en vaatziekten komen vaker voor bij mensen die de ziekte van Bechterew hebben dan bij mensen zonder die ziekte. Waarschijnlijk komt dit door de ontstekingen die de ziekte met zich meebrengt, maar de exacte oorzaak is nog niet bekend. En ook niet, hoe vaak hart- en vaatziekten precies voorkomen bij Bechterew. Dr. Mike Nurmohamed en dr. Sjoerd Heslinga van Reade te Amsterdam willen deze vragen in dit project beantwoord krijgen.

De onderzoekers zullen bij 300 Bechterew-patiënten in de leeftijd van 50-75 jaar een echo van het hart maken, lichamelijk onderzoek doen, bloed prikken en een vragenlijst afnemen. Een aantal van hen krijgt ook een MRI-scan. Hetzelfde zal gebeuren met 100 mensen die de ziekte niet hebben. Dit is de controlegroep.

Daarna bekijken de onderzoekers de verschillen tussen de Bechterewgroep en de controlegroep. Als het goed is, zal hieruit duidelijk worden hoe vaak hart- en vaatziekten bij de ziekte van Bechterew ontstaan en hoe dit komt. Kennis die belangrijk is om de behandeling aan te passen op het voorkómen van hart- en vaatziekten.

Titel onderzoek: Cardiac disease prevalence in patients with ankylosing spondylitis.
Projectleider: Dr. M.T. Nurmohamed
Universiteit: VU/Reade, Amsterdam
Verwachte looptijd: 2013-2016

Onduidelijke relaties bij SpA
Waarom en hoe worden er zo overdreven veel ontstekingseiwitten aangemaakt bij spondyloarthritis (SpA)? Is dit de schuld van één van de afweercellen: de mestcel? Het antwoord op deze vragen zal de weg openen naar nieuwe behandelingen.

De behandeling van spondyloarthritis is de laatste jaren sterk verbeterd. Dat komt doordat de diagnose beter te stellen is en doordat er nieuwe medicijnen zijn gekomen. Deze medicijnen remmen de overdreven aanmaak van ontstekingseiwitten die ontstekingen in stand houden. Het is duidelijk dat deze medicijnen goed werken, maar het is nog steeds niet duidelijk waaróm er zoveel ontstekingseiwitten worden aangemaakt bij SpA.

Dr. Nataliya Yeremenko heeft aangetoond dat er een relatie is tussen ontstekingseiwitten (IL-17) en bepaalde afweercellen (mestcellen). Er is echter nog veel  niet opgehelderd over deze relatie, zoals hoe de mestcellen deze ontstekingseiwitten maken. En ook wat het effect is van deze cellen op de gewrichtsontstekingen bij SpA. In dit onderzoek gaat zij deze relatie verder onderzoeken.

Mestcellen zijn cellen van het afweersysteem die een rol spelen bij allergieën en overgevoeligheidsreacties.

Spondyloartritis is de naam van een groep van reumatische aandoeningen waarbij er ontstekingen ontstaan aan wervelkolom, andere gewrichten, ogen, huid of darmen. De bekendste is de ziekte van Bechterew.

Dr. Nataliya Yeremenko is moleculair bioloog bij het AMC in Amsterdam.

Titel: The role of synovial mast cells in inflammation and stromal alterations in spondyloarthritis
Projectleider: dr. Nataliya Yeremenko
Universiteit: AMC Amsterdam
Verwachte looptijd: 2013-2017

 

Van je familie moet je het hebben
In dit onderzoek gaat prof. dr. Dominique Baeten de directe familieleden van mensen met de ziekte van Bechterew bestuderen. Zo hoopt hij te kunnen voorspellen wie van de familieleden de ziekte wel of niet zal gaan krijgen. Waardoor heel vroege behandeling en misschien zelfs preventie, mogelijk zal zijn.

Prof. Baeten zal de familieleden van patiënten onderzoeken op uitingen van de ziekte. Ook zal hij hun bloed onderzoeken en röntgenfoto's laten maken. Hierna zal hij deze groep vijf jaar lang ieder jaar opnieuw onderzoeken en kijken bij wie de ziekte zich ontwikkelt.

De ziekte van Bechterew (spondylitis ankylopoetica) is een van de aandoeningen die we spondyloarthritis noemen. Bechterew is de bekendste, maar er vallen nog zeker 5 andere aandoeningen onder. Spondyloarthritis is de tweede meest voorkomende vorm van ontstekingsreuma. Bij de ziekte van Bechterew zijn vooral de gewrichten van rug, heupen en knieën ontstoken. De wervelkolom wordt stijf en pijnlijk en soms ook krom. Bechterew komt drie keer zo vaak voor bij mannen als bij vrouwen en begint meestal tussen 15-35 jaar.

Prof. dr. D. Baeten is hoogleraar reumatologie bij het AMC/Universiteit van Amsterdam.

Titel onderzoek: Study of the pre-clinical phase of spondyloarthritis in HLA-B27 positive first degree family members of patients with ankylosing spondylitis (preSpA)
Projectleider: Prof. dr. D. Baeten
Universiteit: AMC Amsterdam
Verwachte looptijd: 2012-2014


De ziekte van Bechterew traceren
Kan je met een PET-scan vaststellen hoe actief ziekte van Bechterew is? En gaat dat het beste als de scan zoekt naar het stofje [18F]Fluoride? Dat zijn de vragen die dr. Conny van der Laken van het Vumc te Amsterdam in dit onderzoek wil beantwoorden.
 
Nog steeds is het moeilijk om de ziekte van Bechterew vroeg aan te tonen en om het effect van de behandeling te meten. Er wordt daarom veel onderzoek gedaan naar manieren om dit te verbeteren. Beeldvormende technieken zoals röntgen, MRI en PET-scan worden hierbij ingezet.

Met een PET-scan zijn de kleinste veranderingen in het lichaam waar te nemen. Dat kan doordat de patiënt voor de scan een stofje ingespoten krijgt. Dat noemt men een tracer.  [18F]Fluoride is zo'n tracer. [18F]Fluoride heeft als eigenschap dat het op zoek gaat naar plaatsen in het lichaam waar de botvorming actief is. Dat komt goed uit als je wilt aantonen hoe actief de ziekte van Bechterew is, want bot aangroei is een belangrijk kenmerk van de ziekte.

Dr. van der Laken zal PET-scans maken bij 10 patiënten bij wie de ziekte actief is. De patienten zullen daarna starten met anti-TNF medicijnen. Zes weken later zal de PET-scan opnieuw gemaakt worden. De uitkomst zal zij vergelijken met andere manieren om de ziekteactiviteit te meten, zoals MRI en bloedonderzoek.

De ziekte van Bechterew heet ook wel spondylitis ankylopoetica.
Dr. Conny van der Laken is reumatoloog in het VUmc te Amsterdam.
 
Titel onderzoek: Assessment of disease activity of ankylosing spondylitis with [18F]fluoride PET-CT
Projectleider: Dr. C. van der Laken
Universiteit: VUmc Amsterdam
Verwachte looptijd: 2013-2014


Diagnose en de rol van MRI bij spondylarthropathieën
Uit dit onderzoek moet blijken welke informatie MRI-afbeeldingen en röntgenfoto's kunnen geven over spondyloartritis (SpA) waarbij de rug betrokken is (axiale SpA). De belangrijkste vraag is hoe je met MRI en de langer bestaande manieren om de ziekte op te sporen, zo vroeg mogelijk kunt aantonen dat iemand axiale SpA heeft of niet. De diagnose wordt bij deze groep reumatische aandoeningen vaak laat gesteld.
 
Dat mensen al jaren en jaren met rug- of bekkenklachten rondlopen zonder dat duidelijk is wat zij hebben, komt veel voor. De ziekte wordt vaak pas behandeld als er al onherstelbare schade in het lichaam is ontstaan. Dat is helemaal zonde omdat er in de afgelopen tien jaar goede medicijnen op de markt zijn gekomen.
 
Met een MRI is het mogelijk ontstekingen bij SpA zichtbaar te maken. Al veel eerder dan dat er gewrichtsschade op röntgenfoto's te zien is. Prof. dr. Desirée van der Heijde (Leiden)  verwacht dat nog niet alle mogelijkheden van beeldvorming met een MRI bij SpA zijn onderzocht.
 
Spondyloartritis is de naam van een groep van reumatische aandoeningen waarbij er ontstekingen ontstaan aan wervelkolom, andere gewrichten, ogen, huid of darmen. De bekendste is de ziekte van Bechterew.
 
Titel onderzoek: The Role of MRI in early diagnosis of axial Spondyloarthritis: the SpondyloArthritis Caught Early (SPACE) project
Projectleider: prof. dr. D.M.F.M. van der Heijde
Universiteit: Leiden
Looptijd:2012 - 2015

De ziekte vanuit een andere hoek belichten
Misschien moeten we de oorzaak van spondyloartritis in een ander, minder goed onderzocht, deel van het afweersysteem zoeken. Dat is de veronderstelling van dr. Dominique Baeten (AMC Amsterdam). In dit onderzoek zal hij deze veronderstelling toetsen.

Het menselijk afweersysteem zit bijzonder ingewikkeld in elkaar. Het oudste deel ervan (het aangeboren systeem) werkt direct na onze geboorte. Het andere deel wordt opgebouwd tijdens ons leven, het moet eerst leren om binnendringers zoals bacteriën te herkennen. Het aangeboren systeem wordt pas vrij kort onderzocht op zijn bijdrage aan het ontstaan van reumatische ziektes.

Onderzoek naar de rol van het aangeboren systeem zal nieuwe kennis opleveren over de oorzaak van het ontstaan van ziektes zoals spondyloartritis. Met deze kennis kunnen er nieuwe testen en behandelingen worden ontwikkeld.

De naam spondyloartritis/spondylarthropathieën (SpA's) vat een aantal soorten ontstekingsreuma samen. De bekendste hiervan is de ziekte van Bechterew, die vooral de wervelkolom treft. Maar er vallen nog zeker 5 andere ziektes onder.

Titel onderzoek: Defining the role of innate rather than adaptive immune pathways in the pathogenesis of spondyloarthritis
Projectleider: Dr. D.L. Baeten
Universiteit: AMC Amsterdam
Looptijd: 2012-2015


Inzoomen op de wervelkolom
In dit onderzoek kijkt mw. prof. Désirée van der Heijde van het LUMC te Leiden met andere ogen naar het verband tussen ontsteking en botvorming in de wervelkolom bij de ziekte van Bechterew. Zij doet dit met nieuwe beeldvormende technieken. Een speciale MRI-scanner en een CT-scan die driedimensionale beelden kan maken.

Bij de ziekte van Bechterew vormen zich bot-uitsteeksels aan de hoeken van de wervels. Dit leidt uiteindelijk tot volledige verbening tussen de wervels, waardoor de rug helemaal verstijft. Tot nu toe dacht men dat die uitsteeksels ontstaan door de ontstekingen van de wervelkolom.

Bewijs voor dit verband bestaat echter niet. Eigenlijk integendeel. De beenvorming ontstaat juist ook als er helemaal geen ontsteking is. Kunnen de scanbeelden dit mysterie ophelderen?

Titel: High sensitive imaging methods to assess relation between inflammation and syndesmophyte formation in Ankylosing Spondylitis
Projectleider: Mw. prof. dr. D.M.F.M. van der Heijde
Universiteit: LUMC Leiden
Verwachte afronding: 2012

Meepraten over reuma?

Like dan onze Facebook-pagina

Wat weet u van reuma?

Steun onderzoek naar Bechterew

Wetenschappelijk onderzoek is dé sleutel tot genezing van de ziekte van Bechterew.